Đau khuỷu tay là một vấn đề phổ biến mà nhiều người gặp phải, thường xuất hiện do các hoạt động quá mức hoặc chấn thương thể thao như chơi tennis, golf. Các tình trạng này ảnh hưởng đến gân, cơ, dây chằng và xương khớp vùng khuỷu tay. Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân và cách phòng ngừa đau khuỷu tay.
Cấu Tạo Giải Phẫu Vùng Khuỷu Tay
Khuỷu tay nằm giữa cánh tay và cẳng tay, gồm ba vùng xương nhô ra, nơi các gân bám vào. Bên ngoài khuỷu tay có mỏm trên lồi cầu ngoài, nơi bám các nhóm cơ duỗi cổ tay và ngón tay. Bên trong khuỷu tay có mỏm trên lồi cầu trong, nơi bám các nhóm cơ gập cổ tay và ngón tay. Xung quanh khớp khuỷu có dây chằng và bao khớp, giúp khuỷu tay gập, duỗi và sấp ngửa cẳng tay.
Các Nguyên Nhân Gây Đau Khuỷu Tay
1. Viêm Gân
Viêm gân là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau khuỷu tay, bao gồm viêm mỏm trên lồi cầu trong và viêm mỏm trên lồi cầu ngoài.
Viêm Mỏm Trên Lồi Cầu Trong (Hội Chứng Golf)
Viêm mỏm trên lồi cầu trong, còn gọi là hội chứng Golf, thường do ảnh hưởng của các nhóm gân bên trong khuỷu tay. Nguyên nhân có thể là các động tác lặp đi lặp lại nhiều lần của bàn tay, ví dụ như công việc cầm búa đóng mỗi ngày hoặc cầm gậy chơi golf.
- Triệu chứng: Đau dọc bên trong khuỷu tay, đặc biệt là liên quan đến vận động của cổ tay. Đau nơi điểm bám của gân cơ tại bên trong khuỷu, cảm giác căng cơ, vận động khuỷu tay vẫn bình thường.
- Chụp X-quang: Không thấy bất thường, trừ khi bị viêm mãn tính sẽ thấy chồi xương.
- Điều trị: Nghỉ ngơi khuỷu tay, chườm đá, thuốc kháng viêm giảm đau Non-steroids, nếu viêm nặng có thể tiêm tại chỗ viêm Cortisone. Dùng băng thun quấn quanh vùng dưới khớp khuỷu để làm việc đỡ đau và tránh tổn thương tái phát. Ngoài ra, tiếp tục chườm đá chỗ khuỷu viêm đau để ngăn chặn quá trình viêm tái phát trong quá trình làm việc. Tập luyện kéo dãn cơ bằng cách duỗi thẳng khuỷu tay, kéo bàn tay gập mặt lưng.
Viêm Mỏm Trên Lồi Cầu Ngoài (Hội Chứng Tennis Elbow)
Viêm mỏm trên lồi cầu ngoài, còn gọi là hội chứng Tennis Elbow, thường xảy ra do các gân cơ bám lồi cầu ngoài bị tổn thương bởi vận động khuỷu tay quá mức hoặc động tác mạnh lặp đi lặp lại hàng ngày như cầm vặn ốc, lau chùi cửa, chơi tennis.
Không phải chỉ những người chơi tennis mới bị chứng Tennis Elbow. Nhiều người bị hội chứng này do tham gia vào các hoạt động làm việc hay giải trí đòi hỏi sử dụng lặp đi lặp lại và mạnh mẽ của các cơ bắp cẳng tay. Họa sĩ, thợ ống nước, thợ mộc, đặc biệt dễ bị chứng khuỷu tay quần vợt. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng người lao động, đầu bếp, và thậm chí người nội trợ chặt thịt cũng bị khuỷu tay quần vợt thường xuyên hơn so với phần còn lại của dân số. Người ta cho rằng sự lặp lại và nâng trọng lượng cần thiết trong những ngành nghề dẫn đến chấn thương.
- Tuổi: Hầu hết những người bị chứng đau khuỷu tay Tennis Elbow trong độ tuổi từ 30 đến 50, mặc dù ai cũng có thể bị chứng này nếu có các yếu tố nguy cơ. Ngoài ra, có một số trường hợp không rõ nguyên nhân, xuất hiện đau âm ỉ kéo dài.
- Triệu chứng: Các triệu chứng của khuỷu tay quần vợt phát triển dần dần. Trong hầu hết các trường hợp, cơn đau bắt đầu là nhẹ và từ từ trở nên xấu hơn trong vài tuần và tháng. Thường không có chấn thương cụ thể liên kết với sự bắt đầu của triệu chứng. Các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm:
- Đau hoặc rát trên phần ngoài của khuỷu tay.
- Sức mạnh cầm nắm yếu.
- Các triệu chứng này thường trở nên tồi tệ với các hoạt động cánh tay và cẳng tay như vắt khăn, cầm búa, bắt tay, cầm ca nước.
- Chẩn đoán: Khi gặp bác sĩ, bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn về những hoạt động gây ra các triệu chứng và nơi trên cánh tay các triệu chứng xảy ra. Hãy nói với bác sĩ nếu bạn đã từng bị chấn thương khuỷu tay hoặc có tiền sử của bệnh viêm khớp dạng thấp, bệnh thần kinh.
- Xét nghiệm: Bác sĩ có thể khuyên bạn nên xét nghiệm bổ sung để loại trừ các nguyên nhân khác.
- X-quang: X-quang khuỷu tay bình thường trong bệnh lý viêm gân, nếu bị viêm lâu có thể thấy hình ảnh của vôi hóa nơi bám gân.
- Điện cơ (EMG): Bác sĩ có thể đặt một EMG để loại trừ đau do chèn ép dây thần kinh. Nhiều dây thần kinh đi qua xung quanh khuỷu tay, và các triệu chứng thần kinh bị chèn ép tương tự như trong khuỷu tay quần vợt.
- Điều trị:
- Điều trị không phẫu thuật: Khoảng 80% đến 95% bệnh nhân thành công với điều trị không phẫu thuật. Các bước đầu tiên hướng tới phục hồi là để cho cánh tay nghỉ ngơi hợp lý, ngừng hoặc giảm tham gia vào các hoạt động thể thao hoặc làm việc nặng trong vài tuần.
- Thuốc kháng viên Non-steroids: Làm giảm đau và sưng. Nếu tình trạng đau trầm trọng hoặc kéo dài thuốc uống không hiệu quả, bác sĩ có thể tiêm kháng viêm tại chỗ Cortisone.
- Bài tập kéo dãn cơ: Duỗi thẳng khuỷu tay, kéo bàn tay gập mặt lòng, giữ vài giây, thả lỏng, lặp lại khoảng 10-20 lần, tập 3 lần/ngày.
- Chườm đá: Chỗ khuỷu tay đau 3 lần/ngày, mỗi lần 15-20 phút (nếu mới bị đau). Trường hợp đau mãn tính, chườm nóng trước khi tập luyện, sau tập chườm đá để giảm sưng đau.
- Vật lý trị liệu: Bài tập cụ thể hữu ích cho việc tăng cường cơ bắp cánh tay. Bác sĩ trị liệu có thể thực hiện siêu âm, massage đá, hoặc các kỹ thuật cơ kích thích để cải thiện cơ bắp chữa bệnh. Sóng siêu âm trị liệu làm giảm viêm và kích thích sự lành nhanh của gân tổn thương.
- Băng thun hoặc nẹp thun khuỷu tay: Trong khi làm việc hay chơi thể thao có thể làm giảm tổn thương gân và giảm đau.
- Điều trị phẫu thuật: Nếu mọi phương pháp điều trị nội khoa không hiệu quả, có thể xem xét điều trị phẫu thuật.
2. Viêm Khớp Khuỷu
Viêm khớp khuỷu có thể do gout, bệnh lý viêm thấp khớp gây ra. Viêm khớp là một tình trạng mà sụn bảo vệ các đầu xương trong khớp của bạn dần dần bị mòn đi, dẫn đến đau và cứng khớp.
- Triệu chứng: Đau, sưng, và cứng khớp khuỷu tay. Khớp có thể trở nên biến dạng theo thời gian.
- Chẩn đoán: Bác sĩ có thể yêu cầu chụp X-quang hoặc MRI để xác định mức độ viêm khớp và tổn thương sụn.
- Điều trị: Bao gồm thuốc kháng viêm, vật lý trị liệu, tiêm corticosteroid và trong một số trường hợp nặng, phẫu thuật thay khớp khuỷu.
3. Viêm Túi Hoạt Dịch Mỏm Khuỷu
Túi hoạt dịch là những túi nhỏ chứa dịch giúp giảm ma sát giữa các mô mềm và xương. Viêm túi hoạt dịch mỏm khuỷu là tình trạng viêm túi hoạt dịch tại mỏm khuỷu tay.
- Triệu chứng: Đau, sưng và đỏ khu vực mỏm khuỷu.
- Điều trị: Nghỉ ngơi, chườm đá, thuốc kháng viêm, và trong trường hợp nặng có thể cần tiêm corticosteroid hoặc phẫu thuật loại bỏ túi hoạt dịch.
4. Chấn Thương Khuỷu
Chấn thương khuỷu tay bao gồm bong gân, dãn cơ, trật khớp và gãy xương. Các chấn thương này thường do tai nạn, ngã hoặc va chạm mạnh.
- Triệu chứng: Đau, sưng, bầm tím, và hạn chế vận động khuỷu tay.
- Điều trị: Phụ thuộc vào loại và mức độ chấn thương, có thể bao gồm băng nẹp, vật lý trị liệu, thuốc giảm đau và trong một số trường hợp, phẫu thuật.
5. Chèn Ép Thần Kinh
Chèn ép thần kinh xảy ra khi các dây thần kinh đi qua khu vực khuỷu tay bị áp lực, gây đau và tê bì.
- Nguyên nhân: Thoái hóa, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, chèn ép thần kinh quay, thần kinh trụ tại cánh tay và khuỷu tay.
- Triệu chứng: Đau, tê bì, yếu cơ ở vùng cánh tay và bàn tay.
- Điều trị: Bao gồm vật lý trị liệu, thuốc kháng viêm, tiêm corticosteroid và trong một số trường hợp, phẫu thuật giải phóng thần kinh.
Phòng Ngừa Đau Khuỷu Tay
Như hầu hết các rối loạn khuỷu tay là kết quả của việc lạm dụng và bị tổn thương, nhiều người có thể được ngăn ngừa bằng cách thực hiện các biện pháp sau:
- Sửa chữa kỹ thuật thể thao không đúng cách: Học và thực hành kỹ thuật thể thao đúng cách để giảm thiểu áp lực lên khuỷu tay.
- Sử dụng thiết bị thể thao phù hợp: Đảm bảo thiết bị thể thao có kích thước phù hợp và sử dụng đúng cách.
- Khởi động và kéo dài cơ trước khi chơi thể thao: Giúp cơ bắp và khớp khuỷu tay linh hoạt, giảm nguy cơ chấn thương.
- Thực hành các bài tập tăng cường cơ bắp: Tăng cường cơ bắp xung quanh khớp khuỷu tay giúp giảm áp lực lên khớp.
- Sử dụng băng thun hoặc nẹp thun khuỷu tay: Khi làm việc hoặc chơi thể thao để hỗ trợ và bảo vệ khớp khuỷu.
- Nghỉ ngơi đúng cách giữa các công việc lặp đi lặp lại: Giúp cơ bắp và khớp khuỷu tay có thời gian phục hồi.
Kết Luận
Đau khuỷu tay có thể gây ra nhiều khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng ngừa sẽ giúp bạn tránh được những tổn thương không mong muốn và duy trì sức khỏe tốt. Nếu bạn gặp phải triệu chứng đau khuỷu tay, hãy đến gặp bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Dr Phương
